|
Gehoord:
Dorpskerk, Katwijk aan den Rijn op 14-12-2011.
C.O.V. “Excelsior”,
Katwijk en RBO Sinfonia m.m.v. Gerrie Meijers orgel, Hieke Meppelink
sopraan, Myra Kroese alt, Frank Fritschy tenor en Robbert Muuse bas,
o.l.v. Wim van Herk.
Door
Emmerik de Munnik
Er wordt in Katwijk veel gezongen, vooral uit de rijke schat aan geestelijke
liederen. Van de vele koren die er zijn is de oratoriumvereniging C.O.V.
Excelsior één van de oudsten. Opgericht op 31 maart 1910
bestaat de vereniging volgend jaar al 100 jaar. Aan de programmering is
dat niet af te zien. Waar bij mensen de ouderdom vaak gepaard gaat met
terugkijken en hang naar vroeger is er bij Excelsior juist de behoefte
om ieder jaar iets nieuws te brengen. Nauwelijks reprises van voorgaande
successen, maar steeds op zoek naar nieuwe muzikale ontdekkingen. Koor
en dirigent schuwen daarbij het modernere repertoire niet (Poulenc, Duruflé,
Britten, Coombes). Dit keer had men gekozen uit het oeuvre van 3 bekende
componisten, Mozart, Haydn en Dvorák, waarbij liefhebbers van klassieke
koormuziek meteen denken aan Requiem, Schöpfung en Jahreszeiten.
Excelsior koos anders. In het buitengewoon fraaie, informatieve en volledige
progOp 12 december 1967 hoorde ik voor het eerst van mijn leven de koormuziek
van Bach. In de Nicolaïkerk van Utrecht voerde Jaap Hillen met het
USKO het Weihnachts-Oratorium uit. U begrijpt, ik werd er door geráákt.
Inmiddels heb ik de muziek talloze malen gehoord en twee maal zelf dit
oratorium meegezongen.
En dan wordt het 14 december 2011 en zit ik in de Dorpskerk van Katwijk/Rijn
te luisteren naar Excelsior. Weer die prachtige, sprankelende, dansende
muziek. Wat bijzonder om die in deze ruimte te horen. Je kijkt niet toe
van een afstand, naar mensen die op het podium van een concertzaal een
kunstje doen, maar je zit er bovenop, je vormt als publiek samen met de
uitvoerenden een gemeenschap die van de muziek geniet. Nu pas ontdek ik
hoe mooi de akoestiek van de Dorpskerk is. Wanneer je in het koor staat,
hoor je de totale koorklank niet, je overstemt soms voor je gevoel het
orkest. Maar in de kerk hoor je alles “apart”, Bach klinkt veel doorzichtiger
dan ik gedacht had en je kunt heel veel verschillende melodielijnen volgen.
Het solistenkwartet is prachtig. Topper is voor mij Robbert Muuse. Een
warme baritonklank, perfecte dictie, ritmisch heel accuraat en toch zingend
in prachtige zinnen, die verraden dat hij de tekst heeft bestudeerd. Frank
Fritschy vertelt het evangelie heel natuurlijk, met een stralende, heldere
tenorklank. Het mooie is, dat hij heel bescheiden de hoge noten zingt
en daar niet mee probeert te imponeren. Fantastisch, zoals hij ook de
aria kan zingen!
|
Myra
Kroese klinkt zoals een alt moet klinken, vol van ”gevoel”. Hieke Meppelink
zingt heel instrumentaal, effectief in de kleine nootjes, maar niet altijd
zo lyrisch in de koraalmelodieën.
Het orkest, RBO Sinfonia, laat zich van zijn beste kant horen. Bij de
start was ik niet onder de indruk van de zuiverheid bij de violen, later
wordt dat beter. Het samenspel tussen de verschillende instrumentalisten,
met Gerrie Meijers en met de zangers is indrukwekkend, de machine loopt
als een zonnetje.
Wim van Herk is natuurlijk degene die voor al dit samenspel verantwoordelijk
is en ik realiseer me hoe trots we in Katwijk mogen zijn, dat hij al zo
lang bij Excelsior op de bok staat. Betrouwbaar en inspirerend, al 31
jaar lang. Het enige wat mij opvalt, is dat hij bij de da capo’s soms
wel een heel lange pauze inlast, waardoor de spanning dreigt in te zakken.
Wat mij het meest bezighield was natuurlijk het koor. Hoe doet Excelsior
het?
Zoals de voorzitter van het koor in het programmaboekje schreef, is Excelsior
niet verslaafd aan Bach zoals sommige andere koren en daarom is het spannend
om te horen waartoe het koor in staat is. Zou het tegenvallen? Gelukkig
niet! Ik raak zeer onder de indruk van alles wat ik hoor. Natuurlijk is
het openingskoor niet direct het hoogtepunt, maar ik val zowat van mijn
stoel bij het solokoraal van de sopranen. Zo strak, zo helder, zo intiem
als een jongenskoor, zijn dat echt Katwijkse 40-plus sopranen? De eerste
twee regels zijn zo mooi, dat de derde er niet meer toe doet (Het is jullie
dus vergeven…). De alten zijn als altijd betrouwbaar de steunpilaren van
het koor. Bij de tenoren zijn de solo-inzetten er allemaal, schijnbaar
moeiteloos. De bassen vormen een stuwende partij, geen spoor van luiheid.
Wat me opvalt is de perfecte verstaanbaarheid van de Duitse teksten, en
de vele nuances tussen harder en zachter, nadrukkelijker of juist niet,
alle aandacht voor de tekstbehandeling. Geen koraal is hetzelfde! In de
loop van de avond neemt het elan toe, zozeer zelfs, dat de herders bijna
over hun voeten struikelen op weg naar Bethlehem. Wim van Herk krijgt
het zootje ongeregeld gelukkig weer bij elkaar. Een verrassing is de echo
van Marian Luinstra. Als een rots in de branding klinkt haar antwoord
op de ja’s van Hieke Meppelink.En dan het slotkoor Ehre sei dir, Gott,
gesungen. Wat een climax! Een voortvarend tempo, een stralende lofzang,
met prachtig uitkomende inzetten. Alles klinkt even mooi, de heldere sopranen,
het mannenkoor, de alten er tussendoor, Excelsior zingt zich een weg naar
boven. Het slotkoor overtreft het engelenkoor uit de tweede cantate!
Het talrijke publiek gaf aan, dat het Weihnachts-Oratorium voor velen
jaarlijks bij Kerst hoort. Katwijk is twee koren rijk, die in die behoefte
kunnen voorzien. In ieder geval bewijst de uitvoering van vanavond, dat
zo’n concert een feest kan zijn.
|