|
Wat een traktatie! Christelijke Oratorium Vereniging
Excelsior heeft er inmiddels patent op. Naast het geijkte repertoire zet
het koor de laatste jaren ook minder voor de hand liggend, maar wel héél
interessant werk op de concertagenda. En dat leidt tot boeiende avonden,
zo bleek vorige week vrijdag tijdens het concert in de Immanuëlkerk
in Rijnsburg.
Door Adri van Beelen
Want zeg nou zelf: Benjamin Britten en Douglas Coombes zijn, niet de meest
voor de hand liggende componisten om mee aan de haal te gaan. Nou ja,
aan de haal gaan... het koor bleef keurig binnen de lijnen van het betamelijke.
Maar tegelijkertijd werd er gedreven en nieuwsgierig gemusiceerd. Alsof
het koor zelf ook nog steeds wil ontdekken wat die muziek behelst. Alleen
al dat gegeven maakte het een spannende happening voor zowel uitvoerenden
als publiek.
De Britse componist Douglas Coombes schreef zijn Mass in 1991 voor vier
solisten, gemengd koor en orkest. Het werk was in Nederland nog niet eerder
uitgevoerd en beleefde in Rijnsburg dus zijn Nederlandse première.
Speciaal voor deze gelegenheid was de componist tijdens het concert aanwezig,
wat de uitvoering voor het koor extra spannend maakte.
Coombes volgt de traditionele teksten uit de misdelen Kyrie, Gloria, Credo,
Sanctus, Benedictus en Agnus Dei. En dat Kyrie was meteen een indringend
begin waar sopraan Hieke Meppelink bewees dat ze steeds beter, scherper
en doorleefder zingt. Een machtige uithaal in het Heer, ontferm u over
ons.
|
De toon was gezet voor dit avontuur van muziek. Wat
een schitterend werk, deze Mass! En wat een genot voor Excelsior om dit
te kunnen zingen. Strak, gedisciplineerd en schitterend tot in alle facetten,
zo klonk het koor. En dat leidt tot ijzingwekkende momenten, zoals de
formidabele slotschreeuw in het Gloria, dat deed denken aan bijvoorbeeld
een werk als de Carmina Burana van Carl Orff.
Het begin van het Credo was daarentegen wat zweverig, maar dat werd snel
weggepoetst door het fraaie vervolg 'factorem coeli et terrae'. Om te
smullen waren verder de kwartetten van- de solisten. Het was duidelijk
dat ook zij genoten van dit werk.
Wat dat betreft was ook het orkest goed op dreef. Maar dat is niet
verwonderlijk; het is altijd lekker om nieuw, onbekend werk te mogen
spelen. En in deze Mass kan het orkest behoorlijk aan de gang, vooral
de slagwerksectie.
Het werk kent daarentegen ook intieme momenten, zoals de cellosolo aan
het begin van het Sanctus. Of het slot 'Dona nobis pacem', dat nog tot
ver in de pauze in de hoofden van de luisteraars door bleef klinken. Na
afloop nam ook componist Coombes het applaus in ontvangst en het was aan
hem te zien dat hij zeer tevreden was met deze Nederlandse première
door Excelsior.
Het tweede werk van de avond had een ander, wat gecompliceerder karakter.
The Company of Heaven (De Hemelse Heerscharen) schreef Benjamin Britten
voor een kerkelijk festival, de gedenkdag van Saint Michael. Het is een
bijzonder werk geworden waarin bijbelteksten met gedichten zijn gecombineerd.
Britten zelf vond het niet een van zijn beste werken, vooral omdat hij
het als 24-jarige jongeman had geschreven. Onterecht, want wie het stuk
hoort, voelt intuïtief dat dit een meesterwerk genoemd mag worden.
Dat Britten omstreeks dezelfde tijd het sublieme werk voor strijkorkest
'Variations on a theme of Frank Bridge' had afgerond, klinkt hier en daar
zelfs door in The Company of Heaven. Luister bijvoorbeeld maar naar de
dodenmars voor een Jongen (Funeral
March for a boy) waar de
|
strijkers diezelfde unheimische klank hebben.
Excelsior bezorgt je meteen al rillingen in het deel The Morning Stars,
muziek die bij het koor lijkt te passen, als een goed passend kostuum
om een lichaam. Het zou me niet verbazen dat Excelsior deze binnenkomer
tot in de perfectie heeft gerepeteerd. Maar het resultaat is er dan ook
naar. Zo indringend moet deze muziek gebracht worden. Compleet met die
enigszins verdwaalde dissonante viool en dat wezensvreemde maar ook ontroerende
orgel. Eenzelfde effect wordt bereikt in het deel War in Heaven, waarin
het koor vocaal een enorme kracht uitstraalt en het orgel - prima bespeeld
door Niek van der Meij - met griezelige dreiging de wereld in zijn greep
wil krijgen.
De verscheidenheid van Excelsior wordt mooi geïllustreerd in het
deel Heaven is Here, waarin de stemmen kinderlijk naïef klinken.
Geheel passend bij de tekst die een onbevangen onschuld ademt. 'Vrienden
laten wij met vreugde zingen'. Zo eindigt dit stuk van Britten.
Deze tekst lijkt Excelsior tot adagium te hebben verheven. Want.... er
wordt inderdaad met veel vreugde gezongen! Zelden hoort men zo'n imponerend
slot van een koorwerk. 'Amen, de hemel is hier met de hemelse engelen!,
grijpt je bij de strot, en heeft bijna de neiging massaal en crescendo
af te sluiten. Maar dan is daar toch de grootheid van Benjamin Britten,
die ten slotte wil berusten in een lang en terughoudend amen. Een amen
dat bevestigt dat dit Excelsior met dit concert een tamelijk unieke gebeurtenis
op zijn conto schrijft.
Concert door Christelijke Oratorium Vereniging Excelsior
Katwijk o.l.v. Wim van Herk Solisten: Hieke Meppelink (sopraan), Martine
Straesser (alt), Frank Fritschy (tenor), Math Dirks (bas, spreekstem),
Ruth Fraser (spreekstem), Niek van Meij (orgel). Begeleidingsorkest: RBO
Sinfonia.
Werken: Mass van Douglas Coombes en The company of Heaven van Benjamin
Britten.
G ehoord op 17 november 2006 in de Immanuëlkerk in Rijnsburg.
|