op 24 januari 2003 in de Dorpskerk. Excelsior: Blijvende Idols |
||
|
Elias van Mendelssohn-Bartholdy. Uitgevoerd door Christelijke Oratorium Vereniging Excelsior onder leiding van Wim van Herk. Gehoord in de Dorpskerk te Katwijk aan den Rijn op vrijdag 24 januari. Excelsior mag blijven. In die zin vormen de koorleden een contrast met de Idols van de commerciële televisie die langzaam maar zeker allemaal verdwijnen totdat er slechts één zanger over is. Integendeel: Excelsior kan juist steeds meer zangers en zangeressen gebruiken en maakt dan ook voluit reclame voor zichzelf. Die reclame kan niet beter dan in de vorm van concerten zoals dat van afgelopen vrijdag. Een zeer geslaagde happening is het wel geworden in de Katwijkse Dorpskerk. Hier stond een accuraat en alert koor. Bij tijd en wijle zinderend en over de hele avond zeker bovengemiddeld. Geen makkelijk werk had Excelsior uitgekozen. Het koor had voor de vijfde keer in zijn bestaan gekozen voor het oratorium Elias van Felix Mendelssohn-Bartholdy. Een prachtig muziekstuk, ernstig in boodschap, maar tegelijk soms ook licht in klank; de perfecte getuigenis van een groot componist die een plaats verdient in de rij van de allergrootsten. De eerste keer zong Excelsior de Elias in 1935, vijf jaar voor de Tweede Wereldoorlog. De laatste keer was in 1978. Dus om nu te zeggen dat het koor er routine in heeft, nee! De leden keken er wellicht fris tegen aan en dat viel zeker te beluisteren. Het werk zou niet zo makkelijk zijn uit te voeren als het lijkt. Een kenner verzuchtte eens: je kunt nog sneller en ei pellen met een bulldozer. Maar dat lijkt ook weer overdreven. Elias is zeer zeker uitvoerbaar door mateurkoren, wat Excelsior maar weer bewees. |
Op zich is de Elias onbetwist een van de grootste negentiende-eeuwse koorwerken. In prachtige aria's en koralen, aangevuld met een rijke orkestratie wordt de luisteraar meegenomen naar het oudtestamentische volk Israël en zijn belangrijkste profeet: Elias. Mendelssohn brengt in het werk de vele dramatische hoogtepunten tot klinken, zoals het lijdende volk, dat onder droogte en misoogsten zucht, het aanroepen van de goden, de komst van de regen en de hemelvaart van Elias. Af en toe heeft de Elias zelfs iets van een opera concertante. Felix Mendelssohn Bartholdy leefde van 1809 tot 1847. Hij begon met de voorbereidingen van het oratorium Elias in 1836. Maar het opzetten van de structuur bleek moeilijker dan verwacht, zodat Mendelssohn ermee stopte. Pas toen hem gevraagd werd een koorwerk te schrijven voor het Birmingham Music Festival, greep hij weer naar de opzet van Elias. De bijpassende bijbelteksten werden elkaar bij gezocht en het werk werd snel voltooid. De premiere was op 26 augustus 1846 met zo'n 400 uitvoerenden. Vlak voor zijn overlijden werkte de componist het koorwerk om tot de vorm zoals wij die nu nog kennen. Mendelssohn liet zich graag door de oudtestamentische materie inspireren. Hij was vooral enthousiast over de strijdbare profeet Elia. Een strijdbaarheid die ook was te horen in de uitvoering van afgelopen vrijdag. Niet alleen het koor vlamde, ook de acht solisten waren fantastisch. Meteen zette bas Math Dirks als Elia de toon met de vloek van de profeet die de handeling ontvouwt. De ouverture door het orkest werd aarzelend, wat zoekend ingezet, maar eindigde prachtig in de meesterlijke inzet van het koor als het hongerige |
volk van Israël ('Help Heer, zult gij ons dan totaal verdelgen?'). Omdat het koor enerzijds als het volk Israël en
anderzijds als priesters van Baal optreedt, spreidt het verschillende klanken
en stijlen ten toon. Deze afwisseling in de koorpartijen maken het werk nu juist
zo aantrekkelijk en populair. De acht solisten in Dorpskerk zorgden voor prachtige, verstilde momenten. Vooral in de kwartetten en de trio's wisten ze het publiek smachtend aan zich te binden. Zonder de solisten te kort te doen, wil ik toch sopraan Hieke Meppelink noemen als absolute ster van de avond. Haar stem reikt in puurheid tot boven het dak van de kerk. Het is een genot om naar haar te luisteren. Nadeel was wel dat ze ook de trio's en kwartetten leek te domineren. Maar dat zal de fans van deze stem zeker niet gehinderd hebben. Excelsior is één van de beste koren van Katwijk. Dat werd ook in deze uitvoering weer geëtaleerd. Daardoor neem je minuscule onvolkomenheden als het ietwat zweverige hoog op de koop toe. Uiteraard komt de eer ook toe aan dirigent Wim van Herk die de teugels in handen had en tegelijkertijd voldoende speelsheid aan de dag legde om de hele avond een goed contact tot stand te brengen tussen koor, orkest en solisten. Daar zal overigens best wel eens iets aan geschort hebben. Maar voor de luisteraar bleef het concert de hele avond aantrekkelijk. Een prestatie van niveau! Beter dan Idols, want deze mogen blijven. Adri van Beelen |