Recensie: F. Poulenc(Gloria en Orgelconcert) en M. Duruflé(Requiem)
21 november 2001 Jeroenskerk Noordwijk.

Nu werken aan de Elias
Excelsior zéér succesvol in Noordwijk

Christelijk Oratorum Vereniging 'Excelsior' uit Katwijk hervatte vorige week donderdag haar wekelijkse koorrepetities in de Oranjezaal aan de Voorstraat. Op het programma staat de voorbereiding van een uitvoering van het grootse oratorium van Mendelssohn, de 'Elias'.

Voor de eerste noten weerklonken werd er eerst lang nagepraat over het laatste concert in de Noordwijkse Hervormde Jeroenskerk. Helaas niet aan de hand van een recensie, want noch De Katwijksche Post, noch het Leidsch Dagblad had een deskundige bereid gevonden om het concert te verslaan. Waar wekelijkse sportieve evenementen bladzijden vullen, was er voor een eenmalig cultureel hoogtepunt van het Katwijkse muziekleven geen plaats ingeruimd.
Op 21 november voerde Excelsior in samenwerking met het Randstedelijk Begeleidings Orkest, de sopraan Hieke Meppelink, de alt Sophie Hoolboom, de bariton Cees van Hees en de Katwijkse organist Niek van der Meij een uniek programma uit onder leiding van dirigent Wim van Herk. Een Frans programma met muziek van Francis Poulenc en Maurice Duruflé. Vanwege de combinatie van een groot romantisch orgel met koor en symfonieorkest moest noodgedwongen worden uitgeweken naar Noordwijk. Daar was zowel voldoende ruimte beschikbaar als een prachtig recent gerestaureerd Knipscheerorgel. Een bijna ideale omgeving voor de concerten van een Oratoriumkoor! Gelukkig blijkt ook het Katwijkse publiek de weg naar Noordwijk te kunnen vinden! Het concert werd geopend met het 'Gloria' van Poulenc uit 1960. Een tamelijk moderne compositie dus, die voor zover ons bekend nog nooit is uitgevoerd in onze regio. Het is spannende en verrassende muziek, met vleugjes jazz, close-harmony en heel verrassende akkoorden. Na een wat voorzichtige inzet van de bassen bleek Excelsior zich volledig thuis te voelen in deze muziek. Soms uitdagend en swingend, even later ingetogen en devoot werd de klassieke tekst van het Gloria verstaanbaar over het orkest heengezongen. Hieke Meppelink wist haar partij puur en onopgesmukt te brengen.

Zo moet Poulenc het ook hebben bedoeld, als hij een van de tenoren losweekt uit het koor en met de sopraan mee laat zingen in de aanroep 'Domine Deus'. Alhoewel Excelsior geen grote mannen-bezetting op het podium kan brengen stond het a-capella gezongen 'Qui sedes ad dexteram Patris' als een huis. Het verdient navolging om het publiek kennis te laten maken met dit soort nieuw repertoire! Sommige koren lijken wel heel erg op Classic FM, maar daar heeft Excelsior geen last van.

Sprankelend
Het tweede werk voor de pauze was het Orgelconcerto voor orgel, strijkorkest en pauken, eveneens van Poulenc, gecomponeerd in 1938. De afgelopen jaren werd dit concerto tweemaal uitgevoerd in de Katwijkse Nieuwe Kerk met het Viotta Jeugdorkest uit 's-Gravenhage en met de organisten Ben van Oosten, resp. Klaas J. Mulder. Deze uitvoering in Noordwijk overtrof genoemde concerten in Katwijk met glans. Het Knipscheerorgel en het Randstedelijk Begeleidingsorkest waren perfect met elkaar in balans, mede dankzij het vakmanschap van dirigent Wim van Herk en organist Niek van der Meij. Het is jammer dat we deze Katwijkse organist niet vaker in eigen omgeving horen spelen. Afgezien van een enkel minder gelukkig gekozen tempo speelde hij sprankelend licht er virtuoos. Het orgelconcerto klonk dan ook ongewoon Frans, Rooms en tegelijkertijd bijna als een draaiorgel. Poulenc is een buitengewoon humoristische componist en Niek liet het publiek daarvan genieten. Het Requiem van Maurice Duruflé was de derde verrassing van de avond. C.O.V. Excelsior had de hulp ingeroepen van een aantal zangers van andere koren, en daar klonk zowaar het Herenkoor van de Kathedraal! Duruflé gebruikte als basis voor zijn compositie de middeleeuwse gregoriaanse melodie van het Requiem. Met koor, orkest en solisten is deze melodie aangekleed tot een Requiem, dat uitmunt door ingetogenheid en spanning. Excelsior bleek volledig in de ban van deze magische muziek.
De smeekbede tot God klonk intens, hemelbestormend, devoot en toegewijd.

De bariton Cees van Hees ging daar volledig in mee met een indringende vertolking van zijn solo. De mezzo Sophie Hoolboom heeft een prachtige klank, die in het fortissimo prachtig harmonieerde met het orkest, maar helaas in de gedragen gedeelten van het Pie Jesu te sterk vibreerde. Het koor vertoonde nauwelijks een inzinking en vormde een prachtige eenheid met de overige musici. De sopranen en alten van het koor zongen met prachtige lange lijnen en bleven zeer goed articuleren, zodat ze ook opgewassen waren tegen de soms heftige orkestbegeleiding. Bij het slotakkoord was de spanning dan ook te snijden. Het Randstedelijk Begeleidingsorkest liet zich geheel meeslepen door de magie van dit concert en speelde als nooit tevoren. Ze speelden alert, gedreven en leken op het puntje van hun stoel te zitten, wat helaas niet altijd het geval is. Jammer dat Van der Ploeg het voortbestaan van dit orkest nog steeds niet veilig gesteld heeft. Terugkijkend op dit concert van Excelsior is de conclusie heel positief. Het koor en zijn dirigent durven het aan om een geheel uit naoorlogs repertoire bestaand programma te brengen, en dat is dapper. Excelsior blijkt er echter bovendien in te slagen een publiek aan te boren dat zich mee laat nemen op deze ontdekkings-tocht, en dat meer wil horen dan jaarlijks Bach of Brahms of van Beethoven. De kwaliteit van de uitvoering is tenslotte zodanig, dat Excelsior zich rustig kan vergelijken met de betere oratoriumkoren uit de omliggende steden Haarlem, Leiden en Den Haag. Toch wordt het ijzeren repertoire niet geheel verlaten. Na twee keer met een bijzonder programma te zijn gekomen wordt nu voor januari 2003 het oratorium 'Elias' van Mendelssohn op de lessenaar gezet. Het zal voor het koor wennen zijn om deze stap naar de Biedermeiertijd te maken, maar het zal vast wel lukken. De Elias is voor veel Katwijkse zangers vertrouwde en geliefde muziek. Het is te hopen dat er onder de lezers van dit blad mensen zijn die de uitdaging aan willen gaan om op donderdagavond om 20.00 uur naar de Oranjezaal aan de Voorstraat van Katwijk aan Zee te komen en mee te studeren voor dit concert. Voor alle stemmen is er nog plaats, U bent welkom!