|
Concert ter gelegenheid van het 85-jarigjubileumvan de Christelijke Oratorium
Vereniging Excelsior. Uitgevoerd werd: 'Die Jahreszeiten' van Joseph Haydn.
De medewerkenden waren: Elma van den Dool, sopraan: Rien Kolpa, tenor;
Math Dirks, bas. Begeleiding: Dordts Kamerorkest, clavacimbel: Tijn van Eijk.
Algehele leiding: Wim van Herk. Gehoord op 24 mei 1995 in de Dorpskerk te
Katwijk aan den Rijn.
Vooruitgang
Het is alweer enige jaren geleden dat ik een concert van COV Excelsior
beluisterde en recenseerde. Het betrof toen een uitvoering van Die Schopfung
van Joesph Haydn. Nu !- na het jubileumconcert met het andere Haydn-oratorium
Die Jahreszeiten !- doet het me veel plezier om te kunnen melden. dat het
koor in vrijwel alle opzichten nog gegroeid is, behalve in ledental voor
zover ik heb kunnen waarnemen.
Allereerst viel mij op, dat het koor op dit concert wel degelijk het volume
kan ontwikkelen om partij te geven aan het toch volbezette orkest: dat was
in het verleden wel eens wat anders. Men liet zich door het orkest niet
overspelen, er was sprake van een gelijkwaardig partnerschap zoals het
hoort! De koorklank bleef vrijwel altijd fris en zuiver, ook in de
fortissimo-passages. Geen groezeligheden meer, maar een hoge mate van
eenheid binnen de verschillende stergroepen: daar is duidelijk aan gewerkt.
Wat jammer toch, dat niet meer mannen zich geroepen voelen om op dat
niveau te zingen, want het moet gezegd: de balans binnen het koor is
logischerwijs nog niet optimaal. De sopranen overheersen, waarschijnlijk
ook in aantal. De alten zouden nog wat kernachtiger kunne klinken.
Binnen de mannengroep was hoorbaar gewerkt aan één heid van klankvorming,
maar nog niet iedereen is even 'actief' bij het zingen. Daarbij was men
regelmatig bij beaalde inzetten wat te enthousiast, hetgeen de
tempovastheid niet ten goede kwam. Gelukkig werden deze incidentele
ontsporingen onmiddellijk de de edirigent gecorrigeerd!
Binnen het koor constateerde ik ook duidelijk verschillen m.b.t. de beheersing
van de partij: een enkel koorlid wilde nog wel eens wegduiken in de partituur,
terwijl andere zich volledig konden
|
concentreren op de inspirerende directie
van Wim van Herk.
Ook aan de dictie was duidelijk aandacht besteed, maar ook
hier geldt: als
niet iedereen daar in voldoende mate oplet wordt het effect van het
collectief minder. Men is al een heel eind op weg, maar het kan altijd
beter: een prima voorbeeld dienaangaande was de bas-bariton Math Dirks,
wiens uitspraak van de tekst optimaal bleek.
Spanning
Natuurlijk moet u deze opmerkingen beschouwen als kanttekeningen van de marge
van een succesvol optreken. 'Komm, helder lenz' klonk helder en fris, ja
verwachtingsvol ten aanzien van
wat ons verder nog aan moois te wachten stond. De slotkoren van de
verschillende delen imponeerden door de krachtige, dynamieke aanpak:
het publiek werd door deze actieve manier van zingen steeds weer bij de
les gehouden, mocht men tijdens de gedeelten van de solisten in de enorme
hitte van de Dorpskerk misschien 'even weggedroomd zijn. Soms maakte ik me
zorgen of het koor het wel tot het einde zou kunnen volhouden: de fugatische
gedeelten sloten niet helemaal en soms waren er kleine concentratiestoornissen.
De dirigent bleek op zulke momenten goud waard, omdat hij onmiddellijk
ingreep en opnieuw stimuleerde. Zo hield men tot en met het slotkoor
de spanning vast, zelfs de snelle moeilijke loopjes lukten daar wonderwel.
Zo werd na dik twee uur het slotkoor inderdaad de kroon op het werk,
waarop men met voldoening kan terugzien.
Solisten
Over de solisten kan ik kort zijn: zij lieten nauwelijks een wens onvervuld.
Uiterst geconcentreerd, prachtig bij stem en met een uitstekende
tekstuitbeelding hielden ze bij het luisterende publiek de aandacht
gevangen.
Hoe konden we in de benauwde kerk meevoelen met Rein Kolpa (Lukas),
die het zuchten van de natuur bezong, gebukt onder een felle hitte en
wat een opiuchting, toen vlak voor de pauze Elma van den Dool (Hanna)
de murmelende heldere beek als het ware over onze tongen deed stromen.
Zelfs de klapzoen na het liefdesduet klonk in de Dorpskerk akoestisch
geweldig. Knap, zoals ze alle drie ook in de wat
|
langdradiger passages
gecon- centreerd bleven, overigens mede de verdienste van dirigent
Wim van Herk en het continuo met Tijn van Eijk op het klavecimbel
en een attente celliste van het orkest, die wel een naamsvermelding
verdiende!
Orkest
Het spreekt vanzelf dat ik ook heel benieuwd was naar het niveau van het
begeleidende Dordts Kamerorkest. Bij de inleiding bracht men zeker
voldoende spanning, maar niet het uiterste aan afwerking. Aan de baskant
klonk het nog een beetje log, zodat de vraag gerechtmatigd leek: is het
orkest niet wat te groot voor dit koor in deze akoestiek? Gelukkig verdwenen
deze bezwaren als sneeuw voor de zon nog tijdens het eerste deel (de lente).
Met name de blazers van het orkest (heel erg belangrijk in dit stuk) lieten af
en toe schitterende staaltjes van muzikaliteit en techniek horen. Zo kwamen
de humoristische effecten waarmee Haydn deze muziek ze rijkelijk voorzag
mooi tot klinken (fagotten als zoekende jagers, de hoorns in 'Hort das laute
Geton' en de hobo in nr. 17. de aria van Hanna).
Hoewel de strijkers dit niveau niet haalden, voldeden zij ook zonder meer.
Naarmate de avond vorderde groeiden zij zelfs nog in unanimiteit.
Dirigent
Een uitvoering dus. waarbij veel te genieten viel en die mij het gemis van
het zien van de Europa-Cup-finale in Wenen deed vergeten. Wim van Herk bleek
bij dit concert de grote inspirator van het geheel. Steeds weer hield hij
de vaart erin door goed geplaatste accenten. Orkest en koor kregen geen
moment de gelegenheid om de aandacht te laten verslappen en dat wil in
zo'n omvangrijk werk wel wat zeggen.
Geen enkel uiterlijk vertoon, maar toegewijd vakmanschap en muzikaliteit,
hetgeen inspireerde tot een concert waar koor-, orkestleden en solisten
zichtbaar plezier aan de muziek beleefden, mede uiteraard door componist
Haydn, die de noten ze geniaal ordende.
COV Excelsior moet maar zuinig zijn op deze dirigent en hem de gelegenheid
geven om tussen nu en het 100-jarig jubileum zijn goed begonnen werk af te
maken. Nu nog op zoek naar mannen en wat meer jonge stemmen!
Jaap Bol.
|